RadioKlasika

 

Srbija:

 

 

 

   
 

Jagodina

Jagoda krcmarica

Jedna od legendi kako je Jagodina dobila ime je i prica o krcmarici Jagodi.
Evo price o njoj, preuzete sa Wikipedije:

Romanticari,
maštari, pominju krcmaricu Jagodu, sa dvorima i hanom na Crvenom bregu
iznad groblja, u cijem je podnožju raslo selo, nazvano po njoj
Jagodina. Krcmarica Jagoda je, kazuju njeni poštovaoci, po suncu
služila goste a pod sjajem meseca, sa 40 razbojnika, napadala i
pljackala bogate karavane kraj Carigradskog druma. Trajalo bi to do u
beskraj, da i legenda nema kraj, pa se veli da je u jednoj pljacki
srela mladica, pred cijom je lepotom zadrhtala njena razbojnicka ruka.
Iznevereni prijatelji su je pustili da ga povede u svoje dvore, ali joj
izdaju nikada nisu oprostili. Jedne noci nestao je u plamenu Jagodin
han, nad cijim se zgarištem, u mrklim nocima, godinama culo njeno
jezivo kikotanje. Stariji pamte da je kraj groblja postojao komad
neobradenog zemljišta, koji se do skoro nazivao opštinska utrina, a
nekad davno Jagodina livada. U vreme Turaka, od seoceta u podnožju
Crvenog brega, izrašce njihovo naselje, koje ce nazvati Jagodina
palanka, pa otuda docnije i ime Jagodina

Istorija Jagodine

Najstariji tragovi života na tlu Jagodine poticu iz mladeg kamenog doba oko 5500 godina pre nove ere. U prvom veku nastalo je Rimsko naselje pod "Ðurdevim brdom". Srednjovekovno selo Jagodna prvi put se pominje 15.jula 1339. godine u jednom dopisu Kneginje Milice dubrovackoj opštini. Uloga Jagodine u tuskom dobu bila je uglavnom saobracajna (stanica radi prenocišta).
Sa Kocinom krajinom 1788-1791. godine pocinju oslobodilacki ratovi srpskog naroda protiv Turaka.
Pocetkom XIX veka Turci su napustili Jagodinu. Grad je doživljavao
stalan uspon na svim poljima. Na pocetku XIX veka imao je oko 200 ducana i 330 zanatlijskih radnji. Sredinom istog veka otvaraju se prvi industrijski objekti (staklara, pivara), škole, apoteke, bolnica a 1884. godine izgradena je i železnica.

Pocetkom XX veka Jagodina je imala veliki broj industrijskih preduzeca, Jagodina posle oslobodenja 17.oktobra 1944. godine, dobija ime Svetozarevo. To ime dobila je po Svetozaru Markovicu 22.septembra 1946. godine.
Na referendumu 1992. godine, vraceno je staro ime Jagodina.

Stanovnistvo


Prema podacima Republickog zavoda za statistiku od 30.09.2004. godine, ukupan broj zaposlenih stanovnika opštine Jagodina je 21.993. Od toga u privredi je zaposleno 8.457, a u vanprivredi 3.480 lica (ukupno 11.397). U okviru samostalne delatnosti najviše ima samostalnih trgovinskih radnji u kojima radi 10.056 lica (5.437 su poslodavci, a zaposlenih 4.619).

Ukupan broj nezaposlenih lica je 12.313, od toga aktivnih (koji aktivno traže posao) ima 8.417 (4841 žena i 3576 muškaraca).

Prosecna plata u opštini Jagodina je 220 €.

Medijsku sliku Jagodine cine 2 televizije, više radio stanica i 1 nedeljnik.

Mediji u Jagodini imaju dugu tradiciju. Javno informativno preduzece "Novi put" je pocelo sa radom 3. marta 1945. godine. U prvo vreme je postojao samo nedeljnik "Novi put" koji se bavio dogadajima na podrucju Pomoravlja, Resave i Levca. Zatim je 21.09.1962. godine takode u okviru JIP "Novi put" pocela sa radom i Radio Jagodina na frekfvencijama 97,3 MHz i 91,9 MHz. I Radio Jagodina je vrlo brzo stekla veliku slušanost i popularnost na prostorima Pomoravskog okruga i šire. Sa ekspanzijom tehnike i u skladu sa novim zahtevima vremena u kojima živimo, tekode u okviru JIP "Novi put" formirana je i Televizija Jagodina 15.12.2000. godine. Primerena programska šema, dosta zanimljivih emisija i gostiju a pre svega izuzetni profesionalizam i objektivnost svrstali su TV Jagodinu u jednu od najgledanijih televizija na ovim prostorima.

Svakako treba istaci da je osnivac JIP "Novi put", u okviru koga postoje i rade 3 medija ( novine, radio i televizija). Danas u JIP "Novi put" radi 68 ljudi, koji svojim angažovanjem i profesionalnim pristupam doprinose da najstarija medijska kuca u Pomoravlju i dalje bude javni servis i potreba gradana Jagodine i okoline.

Televizija "Palma plus" osnovana je 1997. godine. Za 7 godina postojanja TV "Palma plus" postala je najgledanija, najuglednija, najcitiranija televizija van Beograda na prostorima Srbije i Crne Gore. Signalom "Palme plus" pokriveno je 2/3 teritorije Srbije, Beograd, deo Vojvodine, Zapadna Srbija. Televizija "Palma plus" emituje 24-orocasovni dnevni program koji obuhvata sve segmente informisanja i zabave, 90% sopstvene programske produkcije.

"Palma plus" u kontinuitetu je pratila i prati na terenu zbivanja na Kosovu i Metohiji. Još uvek su sveža secanja na izuzetan profesionalizam koji je krasio informatnivnu politicku redakciju "Palme plus" tokom NATO agresije na SRJ. Medijsku sliku upotpunjuju i više privatnih radio stanica od kojih cemo pomenuti najslušanije "City", "Morava", "Gong"...

PUTEVI


Jagodinsku opštinu pokriva 249 km kategorisanih puteva.

Od toga 5 regionalnih puteva su dužine 88 km i 32 lokalna puta ukupne dužine 161 km.

Auto - put E-75 tangira opštinu dužinom od oko 30 km. Drugih magistralnih puteva nema.

-Elektrificirana železnicka pruga duplog koloseka kojom se srednja i centralna Evropa povezuju sa južnom Evropom i Azijom i

- Medunarodni auto - put E-75, deonica Beograd - Niš.

Od puteva regionalnog znacaja kroz opštinu prolaze sledeci putevi:

- R.214 Kruševac - Paracin - Lapovo (trasa starog "Carigradskog Druma")

- R.110 Kragujevac - Svilajnac

- R.218 od regionalnog puta R.214 prema Rekovcu

- R.108 Cuprija - Svilajnac

- R.217 od Gilja prema Varvarinu i Kruševcu.

PREVOZ


Prevoz putnika vrši se autobusima i jednim delom železnicom (Bukovce, Ribnik, Lanište, Bagrdan). Visok procenat radno sposobnog stanovništva živi u seoskim MZ, pa je evidentan veliki broj linija.

Nosilac javnog gradsko-prigradskog prevoza je DOO "Zoran Rajzen" koje ima 9 registrovanih gradsko-prigradskih linija u nadležnosti opštine Jagodina, ukupne dužine 154 km. Ovaj prevoznik pokriva 20 naseljenih mesta (od ukupno 53) u opštini Jagodina.

Saobracajno preduzece "Jugoprevoz" Jagodina pokriva 21 naseljeno mesto u opštini medumesnim linijama u nadležnosti Ministarstva za kapitalne investicije. Ukupna dužina ovih linija na teritoriji opštine iznosi 214 km.

Navedeni prevoznici zajednicki pokrivaju još 12 naseljenih mesta na teritoriji opštine Jagodina.

Na pojedinim putnim pravcima u medumesnom saobracaju javljaju se i drugi prevoznici - "Autosaobracaj" Kragujevac, "Jugoprevoz" Paracin, "Bogojevic - trans" Cuprija, "Maktrans" Paracin i dr

Geografski Polozaj

. Jagodina se nalazi na reci Belici u srednjem Pomoravlju, pod kojim, u užem smislu, treba podrazumevati Paracinsko - Jagodinsku kotlinu, odnosno uzan ravnicarski pojas sa obe strane toka Velike Morave - od Stalacke klisure na jugu do Bagrdanskog tesnaca na severu, na kome se razvijaju Paracin, Cuprija i Jagodina kao važniji regionalni centri i sedišta istoimenih opština Gornjo - Veliko - Moravska kotlina u kojoj je smeštena Jagodina pruža se meridijanski izmedu Stalacke i Bagrdanske klisure. Dugacka je 45km, široka oko 28km, duboka oko 650m a površine je oko 600km kvadratnih.

Jagodinsko polje je deo šire oblasti sa cestim i snažnim trusnim udarima te se kao deo Pomoravlja, pored Podrinja i Vranjske kotline, ubraja u najugroženije oblasti. Prema dosadašnjim pojavama trusni udari stižu u Jagodinsko polje iz istocne i zapadne zone koje korito Velike Morave grubo odvaja. Sudeci po jednom od najznacajnijih zemljotresa velike jacine 1910. godine, epicentar istocne zone leži u Resavi.

Pobrde oko grada cine ogranci okolnih masiva kao i terase nastale povlacenjem Panonskog jezera, a usecene koritima pritocnih reka. U reljefu ovog kraja, sem ovog dela koji bi izdvojili kao središnji i ravnicarski u srednjem toku Velike Morave i donjih tokova njenih pritoka, možemo izdvojiti još dve predeone celine. To su istocni planinski predeo koji pripada Karpatsko-Balkanskim planinama i zapadni predeo koji pripada Rodopskim planinama. Ovu celinu, zapadno od Velike Morave, cine niske planine Juhor (773m), Crni Vrh (707m) i ogranci Gledickih planina. Izmedu njih je Levacki basen.

Jagodinska opština prostire se na 470 kvadratnih kilometara, obuhvata 54 naselja i granici se sa sedam opština. Severno se granici sa opštinom Svilajnac, severo - istocno opštinom Despotovac, severo - zapadno opštinom Batocina. Na istoku i jugo - istoku granici se sa opštinama Paracin i Cuprija, na zapadu opštinom Kragujevac i jugozapadno opštinom Rekovac.



Jagodina leži na 43o 59' severne geografske širine i na 24o 14' istocne geografske dužine, na prosecnoj nadmorskoj visini od 116 metara a najviša kota je Ðurdevo brdo 213 metara.

Kroz Jagodinu prolazi elektrificirana železnicka pruga duplog koloseka kojom se srednja i centralna Evropa povezuju sa južnom Evropom i Azijom, a tik pored nje je medunarodni auto put E - 5.

Po poslednjem popisu iz 1991. godine , opština Jagodina imala je 77.000 stanovnika, a sam grad Jagodina 36.000

Klima

Klimatske odlike formiraju geografski položaj i reljef, pa je za celu regionalnu prostoriju presudno što je visokim planinama odvojena od izrazitih uticaja iz Sredozemnog mora a široko otvorena prema Panonskoj niziji. Time se grade odlike umereno kontinentalne klime sa hladnim zimama i toplim letima, uz manja odstupanja, dok se u prolece snažnije osecaju toplija strujanja sa juga uticuci na brže topljenje snega, na porast vodostaja i brži rast vegetacije.

Srednja godišnja temperatura iznosi 11,2-11,7oC. Srednje mesecne temperature vazduha se krecu od -0,8oC u januaru do 22,2oC u julu. Takav raspopred temperature je uslovljen prodorom hladnih vazdušnih masa sa severa i toplih sa juga. Srednje mesecne temperature premašuju još u martu 10o C i zadržavaju se iznad te vrednosti sve do novembra. Taj dugi devetomesecni period pruža široke mogucnosti za turisticka kretanja ka okolnim izletištima radi odmora, rekreacije, lova i ribolova.

Ukupna godišnja suma osuncavanja iznosi 2.068 casova, od toga na period od marta do oktobra otpada 1.759 casova ili 85% od godišnje sume, što ovo podrucije svrstava u oblast umerene oblacnosti. U januaru je najmanje ucešce suncanih casova (65), a najvece u julu (306).

Padavine u proseku iznose 619 mm. Srednje mesecne sume su najvece u maju (83 mm), a najmanje u februaru (35 mm). Najviše atmosferskog taloga dobijaju prolecni i letnji meseci sa 344 mm ili 56% od ukupne godišnje kolicine.

Relativna vlažnost vazduha je najveca u zimskim mesecima kada su temperature niske, dok je u toku leta najniža. Ona se krece od 64%-71%, dok je srednja vrednost pritiska vodene pare 8,5 mm/Hg sa amplitudama u januaru od 4 mm/Hg do jula od 13,8 mm/Hg.

Vetrovi se javljaju kao stalni kada i prouzrokuju lokalne vremenske nepogode, ili kao povremeni ako ih stvaraju prodori vazduha iz susednih oblasti. Inace, vrlo su znacajan faktor jer uticu na klimatske promene izazivajuci razlike u temperaturi, donoseci padavine ili sušu. Medutim, kako Jagodinsko polje odlikuje period tišina sa 60,4%, a period vetrova sa 39,6%, oni malo pomažu u provetravanju kotline od zagadenog vazduha i u rasterivanju magle, pa i na manifestovanju drugih pojava.

Najucestalije duva severo-zapadni vetar sa osobinom da donosi glavne kolicine padavina pod uticajem vazdušnih struja sa Atlanskog okeana i Jadranskog mora.

Drugi po ucestalosti je jugo-istocni vetar-košava koji stiže preko doline Crnice i krece se nizvodno sve do Bagrdanskog tesnaca. Dolazi sa Karpatsko-Balkanskih planina usled razlika u vazdušnom pritisku koje nastaju kao rezultat visokog vazdušnog pritiska koji se obrazuje iznad kontinentalnih oblasti (Ukrajina) i Sredozemlja gde vlada nizak vazdušni pritisak. Tokom proleca i leta duva kao suv i dosta topao vetar sa kojim retko stižu padavine cak i u toku zime, mada donosi suv sneg i gradi visoke smetove izazivajuci povecan osecaj hladnoce.

Treci po znacaju je hladni severac narocito zbog uticaja na isušivanje tla u periodu vegetacije od jula do septembra. Znatno je redi od oktobra do januara mada tada utice na najvece temperature.

Južni vetar, razvigorac, duva tokom cele godine. U rano prolece može da se naglo javi i duže da traje izazivajuci poplave. Sa njim se mešaju lokalna jugo-zapadna vazdušna strujanja iz Levacke kotline ili iz Varvarinskog polja, ali ih Ðurdevo brdo ometa u prodoru ka Jagodini.

Inace, srednja jacina vetrova iznosi oko 2-6 bofora, što je ravno kretanju 2-5 m/s odnosno 7-18 km/c, dok maksimalna jacina ide i do 6-9 bofora, dovodeci do ozbiljnih šteta. Jaki vetrovi obicno ne traju dugo, sa izuzetkom košave koja tokom zime i proleca duva i do 15 dana sa maksimalnom snagom od 8 bofora, odnosno 55 km/s.

Olujni karakter, cesto pracen gradom, ima zapadni vetar sa najvecom cestinom u toku leta.



Zdravstveni centar Jagodina, kao samostalna ustanova, pruža zdravstvenu zaštitu za sve stanovnike opštine Jagodina, ali i drugih opština sa podrucja Pomoravskog okruga. Zdravstvenu zaštitu takode dobijaju i sva izbegla lica. Cine ga tri organizacione jedinice:

Dom zdravlja, Opšta bolnica i Apoteka.

U domu zdravlja organizovano je 19 službi, u okviru kojima se gradanima pruža zdravstvena zaštita iz svih grana medicine. Radi lakše realizacije zdravstvene zaštite osiguranika, organizovane su tri soeske zdravstvene stanice, 11 ambulanti i tri apotekarske stanice. Dom zdralja sprovodi visoko specijalizovanu zaštitu, obzirom da su u oblasti ultrazvucne dijagnostike, radiološke slube, biohemijske laboratorije, stomatologije i drugih oblasti, uvedene nove, najsavremenije metode u dijagnostici i to putem nabavke najsavremenije medicinske opreme i sticanja specijalizacija, užih specijalizacija, kao i angažovanja kadra nastavnog osoblja medicinskih fakulteta.

U Opštoj bolnici organizovano je 11 službi: opšta hirurgija sa radom laparoskopskih operacija, interna služba sa gerijatrijom, kardiologija sa najsavremenije opremljenom koronarnom jedinicom, endokrinologija sa gastroenterologijom koja je opremljena u potpunosti za endoskopske preglede digestivnog trakta, akušerstvo i ginekologija, decje odeljenje, neurologija i psihijatrija, anesteziologija koja je u zadnjih par godina dobila nasavremenije aparate za pracenje najtežih bolesnika, ortopedija, urologija i grudno odeljenje, u okviru kjojih se obezbeduje lecenje, zdravstvena nega, rehabilitacija bolesnika, kao i specijalisticka i konsultativna zdravstvena zaštita.

Kapaciteti bolnice se sastoje od 290 bolesnickih postelja i u pogledu smeštajnih uslova, tehnicke i kadrovske opremljenosti ispunjavaju uslove za najkvalitetnije zbrinjavanje bolesnika. Odeljenja su smeštena u objektu bolnicke zgrade paviljonskog tipa i imaju, po najvišim standardima funkcionalno opremljene prostorije intezivne nege.

Zdravstvnu sigurnost gradana obezbeduje visokostrucni i operativni kadar zdravstvenih radnika i zdravstvenih saradnika. U zdravstvenom centru zaposleno je ukupno 1027 radnika, od kojih je 770 zdravstvenih radnika i 23 zdravstvenih saradnika, medu kojima je 22 subspecijalista, 146 specijalista, 7 magistra, 6 primarijusa, 2 doktora nauka, 448 sestara sa srednjom spremom i 86 viših sestara tehnicara.

Velika pažnja poklanja se osposobljavanju strucnih kadrova putem specijalizacije (24 doktora medicine nalazi se trenutno na specijalizaciji).

U moderno opremljenim apotekama Zdravstvenog centra - gradskoj apoteci u Domu zdravlja, kao i bolnickoj apoteci, obezbeduje se u svakom momentu neophodna kolicina lekova i sanitetskog materijala. To utvrduje podatak, da pri izdavanju lekova na recept, ovaj zdravstveni centar, postiže natprosecne rezultate u odnosu na ostale opštine Pomoravskog okruga. U apotekama je zaposleno 17 diplomirih farmaceuta, što u onosu na druge apoteke, na ovom podrucju predstavlja veliku prednost u pogledu pružanja pravovremenih uputstava gradanima u oblasti farmakoterapije.

U toku je realizacija završetka nove bolnicke zgrade, u kojoj ce biti smešteno odeljenje psihijatrije, neurologije sa dnevnom psihijatrijskom bolnicom, hitna pomoc i prijamna bolnicka služba. Završetak kapela sa prosekturom u kojoj ce raditi patolog, zamenjeni su svi prozori na staroj bolnickoj zgradi, uvedena je nova telefonska centrala i popravljen je krov nad tehnickim delom zdravstvenog centra. Poboljšan je vozni park hitne pomoci. Takode je u planu nabavka nove opreme koja ce poboljšati kvalitet zdravstvenih usluga Zdravstvenog centra Jagodina

socijalna pitanja


Komisija za socijalna pitanja Skupštine opštine Jagodina je na drugoj sednici održanoj dana 26.11.2004. godine utvrdila Kriterijume za rad Komisije za socijalna pitanja Skupštine opštine Jagodina.

Ovim kriterijumima regulišu se prava gradana iz oblasti dopunsko socijalne zaštite o cijem ze obezbedenju stara opština Jagodina obuhvatajuci i lica koja su vec korisnici prava u skladu sa Odlukom o proširenim pravima iz socijalne zaštite, kao i obim, uslovi i nacin ostvarivanja tih prava.

Kriterijumi se odnose na sledeca prava gradana:

- jednokratna pomoc

- novcana naknada za pomagala za teško obolela lica (invalidska kolica i td),

- nabavka lekova u narodnoj apoteci koji se nalaze van pozitivne liste, kao i sa pozitivne liste

- upucivanje na korišcenje narodne kuhinje,

- ucešce u placanju komunalnih usluga (vode, elektricne energije, grejanje, ogreva i dr.),

- nužne troškove sahrane za lica bez naslednika,

- na druge vidove pomoci po oseni Komisije, radi zadovoljenja ostalih životnih potreba socijalno najugroženijih gradana.



Pravo na pomoc po ovim kriterijumima imaju gradani opštine Jagodina:

- porodice sa 5 i više clanova ciji mesecni prihod ne prelazi 90% od proseka u opštini Jagodina za prethodni mesec (11.033,00 dinara)

- porodice sa 4 clana ciji mesecni prihod ne prelazi 80% od proseka u opštini Jagodina za prethodni mesec (9.807,00 dinara),

- porodice sa 3 clana ciji mesecni prihod ne prelazi 65% od proseka u opštini Jagodina za prethodni mesec (7.968,00 dinara),

- porodice sa 2 clana ciji mesecni prihod ne prelazi 50% od proseka u opštini Jagodina za prethodni mesec (6.129,00 dinara)

- porodice sa 1 clanom ciji mesecni prihod ne prelazi 30% od proseka u opštini Jagodina za prethodni mesec (3.680,00 dinara)



Komisija donosi odluku uvidom na licu mesta i prikupljenom potrebnom dokumentacijom. Spisak potrebnih dokumenata isti kao za MOP.

Dokumentacija nije potrebna licima koja su korisnici MOP-a

Jednokratna pomoc daje se gradanima opštine Jagodina do visine razlike sopstvenog primanja i Kriterijuma utvrdenim prethodnom tackom.

Pravo se ostvaruje jednom u tri meseca.

Za kraci rok Komisija donosi posebno rešenje.

U skladu sa ovim kriterijumima na ruke ce se isplacivati samo jednokratna novcana pomocrešenjem ove Komisije, a isplata preko Centra za socijalni rad.

Za korišcenje usluge narodne apoteke i narodne kuhinje gradani ce ostvarivati svoja prava podnodenjem zahteva Komisiji za socijalna pitanja, koja ce na osnovu istih izdavati odgovarajuce potvrde - rešenja.

Pravo na besplatne lekove ostvarivace se na dva recepta mesecno po porodici u vrednosti do 1.000,00 dinara.

Placanje komunalnih usluga (elektricna energija, voda, grejanje), vršice se do dva prosecna mesecna zaduženja za prethodnu godinu, korigovana za procenat rasta cena ovih usluga, direkntom uplatom isporuciocima.

Sredstva za ove namene obezbeduju se iz buxeta opštine Jagodina, iz stavke socijalne zaštite

Skolstvo

Obrazovne institucije u opštini Jagodina su sledece: 15 predškolskih ustanova od toga 7 gradskih i 8 seoskih u kojima trenutno ima 1.556 dece i 209 zaposlenih. Gradski vrtici su "Pionir", "Bambi", "Sunce", "Pcelica" i "Leptiric" u kojima ima 1.468 dece. Seoska zabavišta su u selima Majur, Bunar, Bagrdan, Miloševo, Lovci, Glogovac, Duboka i Ribare sa 88 dece.

11 osnovnih škola od toga su 6. gradskih

- "Rada Miljkovic" ( sa podrucnim odeljenjima Strelište, Bukovce i Voljavce )

- "MIlan MIjalkovic" ( sa podrucnim odeljenjem Ðurdevo brdo),

- "Boško Ðuricic" ( sa podrucnim odeljenjima Vinoraca i Deonica)

- "17 Oktobar" ( sa podrucnim odeljenjima Vranovac i Gornje Štiplje)

- "Goran Ostojic" ( sa podrucnim odeljenjem u Trnavi)

- Muzicka škola "Vladimir Ðordevic"

5 seoskih škola:

- "Ljubiša Uroševic" Ribare ( sa odeljenjima u Koncarevu, S.Laništu, N. Laništu, Rakitovu i Kocinom Selu,

- "Vožd Karadorde" Majur ( sa odeljenjima u Kolaru, Dragoševcu, Medojevcu, Glavincima)

- "Branko Radicevic" Bunar (sa odeljenjima u Dragocvetu, Belici, Lozoviku, Medurecu,Slatini, Šantarovcu, Šuljkovcu i Miševicu )

- "Vuk Karadic" Glogovac ( sa odeljenjima u Dubokoj, Dražmirovcu, M. Popovicu, Rajkincu i Dobroj Vodi)

- "Joca Milosavljevic" ( sa odeljenjima u Miloševu, Strižilu, Lovcima D. Racniku i G. Racniku)

Ukupan broj ucenika osnovnih škola je 6.372

4 srednje škole:

- Gimnazija "Svetozar Markovic"

- Ekonomsko -trgovinska škola "Slavke Ðurdevic" ( zanimanja: konobar, kuvar, trgovac, pravni, ekonomski i finansijski tehnicar i tehnicar obezbedenja)

- "Prva Tehnicka škola" ( smerovi: mašinstvo i obrada metala, tekstilstvo i kožarstvo)

- Elektrotehnicka i gradevinska škola "Nikola Tesla" ( zanimanja: elektrotehnicar i elektromehanicar za rashladne i termo uredaje, elektrotehnicar automatike i racunara, autoelektricar, elektroinstalater i elektromehanicar za mašine i opreme).

Ukupan broj ucenika svih srednjih škola je 2.991

Narodni univerzitet "Radisav Nikcevic".

Standardni programi: kursevi stranih jezika, kompjuterski kursevi, kursevi krojenja i šivenja, za frizere i kozmeticare, daktilografski, daktilooperaterski, zaštite na radu, kurs novih tehnologija, decji program - "Univerzitetic"; seminari, plesna škola "La Luna".



Škola sa internatom za decu otežanog sluha i govora "11 Maj" koju pohada trenutno 78 dece ( 5 predškolski uzrast , 27 osnovna škola i 46 srednja škola).

Uciteljski fakultet u Jagodini osnovan je 1993. godine zajedno sa uciteljskim fakultetom u Beogradu, Užicu, Vranju, Somboru i Prizrenu. Uspešno nastavlja stogodišnju tradiciju školovanja ucitelja u Jagodini. Uciteljska škola u Jagodini osnovana je 1898. godine i slovila je za jednu od najboljih uciteljskih škola na prostorima Srbije.

Od 1972. do 1993. godine ucitelji se školuju u Pedagoškoj akademiji.

Fakultet u okviru svoje delatnosti ostvaruje:

- osnovne studije za sticanje visokog obrazovanja i strucnog naziva profesor razredne nastave, na kojima ima oko 1.400 studenata

- posle diplomskih studija ( specijalisticke, magistarske i doktorske) na kojima ima oko 80 studenata

KULTURA

Narodna biblioteka u Jagodini je moderna ustanova sa dugogodišnjom tradicijom u radu sa knjigom, u negovanju i zadovoljavanju kulturnih i obrazovanih potreba sredine u kojoj deluje. Glavna je maticna biblioteka za Pomoravski okrug i kao takva predstavlja cvorište bibliotecko - nformacionog sistema ove regije.

Biblioteka rapolaže bogatim fondom od oko 100.000 knjiga iz svih oblasti ljudskog znanja i stvaralaštva. Biblioteka svoj rad organizuje podsredstvom odeljenja i službi. U sastavu ima Decije odeljenje, Odeljenje odraslih korisnika, Odeljenje strucne knjige, Zavicajno odeljenje, Maticno odeljenje, Odeljenje periodike, Odeljenje nabavke i obrade biblioteckog materijala, Redakciju kulturno umetnickog programa, i Odeljenje uprave. Strucne poslove u bublioteci obavlja 18 radnika, uglavnom sa visokom strucnom spremom i odgovarajucim biblioteckim zvanjima. Biblioteka ima oko 4.000 stalnih korisnika u cijoj strukturi preovladuju mladi. Ukupan prostor biblioteke u kojoj su njene, službe, odeljenja, radni i magacinski deo iznosi 650 m2. Dve ucionice - za mlade i odrasle, koriste i za javne priredbe promocije knjiga za susrete sa književnicima , izdavacima.

Zavicajni muzej je regionalna muzeološka ustanova kompleksnog tipa od izuzetne važnosti sa jurisdikcijom nad opštinama Jagodina, Svilajnac, Rekovac i Despotovac.
Muzeološki rad se ostvaruje kroz 5 odeljenja: arheološko, etnološko, prirodnjacko, istorijsko i umetnicko. Pored odeljenja postoje i službe: opšta, vodicko - pedagoška, bibliotekarska, dokumentaristicka, konzervatorska i fototecka. Od 20 zaposlenih 10 su kustosi: 2 arheologa, 2 geologa, 1 etnolog, 2 istoricara i 3 istoricara umetnosti.

Zavicajni muzej je od osnivanja 1954. godine menjao lokacije da bi konacno 1981. godine prešao u zgradu bivše "Sokolane" ( Sokolsko društvo "Partizan") izgradene 1935. godine, delo jagodinskog arhitekte Momira Korunovica. Zgrada muzeja je 1987 godine proglašena spomenikom kulture. Muzej ima 400 m2 izložbenog prostora i depo od 150 m2. Rapolaže sa oko 200.000 eksponata velike naucne i kulturne vrednosti.

Muzej naivne umetnosti u Jagodini je osnovan 1960. godine kao prva muzejska ustanova specijalizovana za sakupljanje cuvanje, zaštitu, proucavanje izlaganje i publikovanje dela naivne umetnosti.

Smešten je u zgradi koja datira iz 1929. godine. Danas je to ustanova sa bogatom kolekcijom od preko 2.000 dela iz zemlje i inostranstva pocev od 1935. godine. MNU je takode, jedan od najvecih dokumentacionih centara za proucavanje naivne umetnosti u Evropi. U svojoj branši, najveci je na Balkanu i jedan od najznacajnijih u svetu.

Istorijski arhiv "Srednje Pomoravlje", osnovan 1948. godine sa osnovnom funkcijom da prikuplja, cuva i zašticuje, sreduje, obraduje, publikuje važnu arhivsku gradu i omoguce njenu naucnu, službenu i drugu upotrebu. Rad se ostvaruje kroz službe: služba zaštite arhivske grade van arhiva, u arhivu - služba depoa i služba sredivanja obrade arhivske grade.
U administrativnoj zgradi Istorijskog arhiva u Jagodini, nalazi se i biblioteka. Biblioteka Arhiva poseduje 3.000 bibliotekarskih jedinica i 1.500 periodicnih izdanja. U biblioteci se nalazi veliki broj starih i retkih knjiga od kojih je najznacajnija zbirka izvora Pribavljenije III, izdate u Becu 1795. godine. Smeštajni prostor - depo Istorijskog arhiva je u zgradi nekadašnje Uciteljske škole "Sreten Axic" koja je spomenik kulture. U depoima je smešteno oko 4.500 dužnih metara arhivske grade tj. 375 fondova i 9 zbirki.

"Svetozar Markovic"- kulturni centar svojom programskom orijentacijom zadovoljava potrebe gradana Jagodina za najraznovrsniji kulturnim sadržajima. Kulturni centar raspolaže sa 2 objekta ( mala i velika sala) ukupne površine 2.500 m2 sa preko 1.000 sedišta koji su sagradeni u periodu od 1959 do 1963. godine. Velika sala je bila najakusticnija sala bivše Jugoslavije ( sa preko 700 sedišta). U Kulturnom centru danas je zaposleno 14 radnika.
Delatnosti Kulturnog centra su: bioskopski, pozorišni, muzicko - scenski, kulturno obrazovni, likovni , književni i zabavni program.

"Dani komedije" Najznacajnija kulturna manifestacija, jedina takve vrste u SCG je Pozorišni festival "Dani komedije" . To je festival smeha, humora i satire sa ciljem negovanja vrhunskih umetnickih dometa svih žanrova komedoigrafskih ostvarenja u pozorišnom životu Srbije. Laureati "Dana komedije" su najveca imena jugoslovenskog glumišta.

Muzicka jesen festival muzike koji ima tradiciju dugu dve i po decenije, sa ciljem negovanja vrhunskih muzickih ostvarenja klasicne muzike, xeza itd.

Gradsko amatersko pozoriše postoji 52 godine i trenutno ima 20 - ak aktivnih clanova koji se amaterski bave glumom. Predstave gradskog pozorišta izvodene su na Pozorišnom festivalu "Dani komedije" a Pozorište je gostovalo u mnogim gradovima SCG u zemljama bivše Jugoslavije. Mnogi bivši clanovi jagodinskog pozorišta sada su poznati i renomirani profesionalni glumci.

Kulturno umetnicko društvo "Kablovi" koje je poznato i izvan granica naše zemlje, osnovano je 1952 godine i ima 350 aktivnih clanova. Ima više sekcija: folklornu, muzicku, likovnu, dramski studio i književni klub. Folklorna sekcija nastupala je u više zemalja Evrope: Grckoj , Nemackoj, Austriji, Bugarskoj itd. Najznacajnija priznanja koje je osvojio KUD "Kablovi" su Zlatna plaketa Saveza amatera Srbije i prva nagrada na Medunarodnom festivalu folklora u Burgasu. Grad je KUD-u dodelio više Oktobarskih nagrada i "Kristalnih prizmi" za izuzetan doprinos u afirmaciji kulture.

SADA

 

Zajecar, grad suprotnosti

Za namernike koji su pre desetak godina dolazili u centar Timocke krajine promene su veoma vidljive. Grad je svakako cistiji i izgradeniji. Tom utisku najviše doprinose dva objekta javnog karaktera - glamurozna Popova plaža, kompleks brojnih sportskih terena sa „šlagom“-terenom za mini-golf i vrecastom branom koja sakuplja vodu slabašnog Timoka za kakvo-takvo kupanje.

Tu se vode u obilazak svi videniji gosti, da se pokaže da i male sredine mogu da imaju reprezentativne objekte. Drugi biser izgradnje Zajecara je skijalište, gotovo u centru grada, na oko stotinak metara nadmorske visine, dužine preko šest stotina metara, naravno sa ski liftom,topovima za sneg i ostalim pratecim sadržajima. Skijalište je svecano otvoreno krajem prošle zime a tek ove ce se uz pomocsavremene tehnike i hladnog vremena skijati Zajecarci i njihovi gosti. Usluge ovih centara ce u najvecem delu biti besplatne.

Pored ovih „bisera“ valja zabeležiti da je asfaltirano više kilometara gradskih ulica (ima ih još kilometrima neasfaltiranih) a sreden je i prilican broj seoskih domova kulture sa namerom da i oni posluže svrsi - povratku ili ostajanju mladih. Za razliku od pomalo glamurozne slike grada, koji je ovih dana okicen za docek 2009. godine mnogobrojnim ukrasima privredna situacija je daleko od dobre. Svi indeksi industrijske proizvodnje beleže pad bez neke velike nade da ce se situacija brzo menjati.

Iako su poslednjih godina uloženi veliki napori da Zajecar dobije moderan izgled, cinjenica je da ovo podrucje još nije dovoljno interesantno za velike investitore. Jedan od najvecih problema u Zajecaru je nezaposlenost. Oko 11.000 ljudi je u radnom odnosu, a na jednog zaposlenog dolazi 4,80 nezaposlenih radno sposobnih osoba. Polovina radnika prima plate iz gradskog ili državnog budžeta.

Nekadašnja poznata fabrike za proizvodnju mašina i procesne opreme „Arsenije Spasic'' u nekadašnjoj Jugoslaviji zatvorila je kapije pocetkom 2000. godine, a vecsedam godina unazad radnicima nisu podmireni doprinosi i plate, nemaju zdravstveno osiguranje jer se vode kao zaposleni u „nepostojecoj'' fabrici.

U zajecarskoj pivari je ove jeseni cetrdesetak radnika dobilo rešenja o otkazu. Njima su rešenja urucena nakon vecere u hotelu ‘'Srbija'', a isplacena im je otpremnina koja za 30 odsto premašuje zakonom zagarantovan iznos. Zajecarci vide spas u turizmu zahvaljujuci kasnoantickom lokalitetu Romulijana koji je prošle godine ušao na Uneskovu listu zašticenih spomenika. Ove godine su Romulijanu posetile 42.000 turista, od cega 1.200 stranaca što je za trecinu više nego prethodne godine. Ova cinjenica je posebno znacajna ako se zna da je u Srbiji bilo dva odsto manje turista nego prošle godine

Iz Nacionalnog investicionog plana ove godine su odobrena za Galerijevu palatu 102 miliona dinara. Sredstva ce biti utrošena za izgradnju vizitorskog centra i za sredivanje raskrsnice iza sela Zvezdan pri skretanju za carsku palatu. Na ivici prve zaštitne zapadne zone, nadomak carske palate, bice izgraden vizitorski centar u kome ce gosti dobijati sve informacije o Romulijani. Centar ce imati deo za prijem gostiju, suvenirnice, sobe za spavanje, amfiteatre za projekcije i predavanja, izložbeni prostor, ali i deo za naucno-istraživacki rad.

Zajecaru nedostaju smeštajni kapaciteti visoke kategorije. Manji hoteli su tokom godine gotovo uvek prebukirani. Za mlade sa plicim džepom od posebnog znacaja ce biti ako zaživi ideja i Dom ucenika srednjih škola se leti transformiše u hostel. Polako se otvara i prica o seoskom turizmu.

Unazad nekoliko godina bilo je više „ozbiljnih“ najava da ce veliki investitori napraviti privredni preokret ali od toga svega do sada nije bilo mnogo koristi. Ovdašnji preduzetnici najviše ocekuju od procesa sertifikacije opštine kao sredine sa povoljnom investicionom klimom.

 

Valjevo, u podnožju planina

Valjevo je grad u zapadnoj Srbiji sa svih strana ovencan obroncima planina Maljen, Povlen, Jablanik i Medvednik.

Najstariji tragovi ljudskog boravka na ovom prostoru nadeni su u Petnickoj pecini, a Valjevo, kao naselje, prvi put se spominje 1019. godine, pod nazivom Gradac. Ovaj kulturni i administrativni centar Kolubarskog okruga pod istorijsku lupu pada za vreme Prvog i Drugog srpskog ustanka. Pogubljenje kneževa Alekse Nenadovica i Ilije Bircanina 1804. godine u Valjevu, bilo je neposredan povod za ustanak u ovom kraju.

Danas, Valjevo je poznato po brojnim izletištima, razvijenom seoskom turizmu, manastirima i drugim cuvarima srpske istorije, po šljivama, ali i po malinama, rasutim po okolišu ovog prelepog grada. Takode, vec više od dve decenije u Valjevu se održava Valjevo Jazz fest, poznati i priznati festival džez muzike.

Najznacajniji kulturno istorijski spomenici

Tešnjar (18. i 19. vek), Ulica Kneza Miloša (19. i 20. vek), Trg vojvode Mišica, Trg Desanke Maksimovic, Narodni muzej Valjevo (1870), Muselimov konak (18. vek), Kula Nenadovic (19. vek), Maticna biblioteka „Ljubomir Nenadovic“ (1868), Manastir Lelic, Manastir Celije (18. vek), Manastir Pustinja (13. vek), Manastir Jovanja (15. vek), Bebica Luka - etno selo (19. vek).

Poznate manifestacije

Svetosavska trka (januar), Zlatni opanak - festival folklora (april), Jazz fest Valjevo (maj), Medjunarodni festival decjeg folklora Valjevo (maj), Desankini majski razgovori, Valjevo-Brankovina (maj), Dani maline, Brankovina (jun), Petrovdanski dani, Valjevska Kamenica (jul), Reli Povlen, Valjevske planine (jul), Tešnjarske vešeri, Valjevo (avgust), Sabor frulaša Srbije, Lelic (avgust), Sajam šljiva, Osecina (avgust), Dani gljiva, Divcibare (oktobar).

Izletišta u okolini Valjeva

Najbliže i najposecenije izletište Valjevaca je Petnica u kojoj se nalazi jezero Pocibrava pogodno za ribolov, kao i moderan sportsko-rekreativni centar sa 4 otvorena bazena. Osim Petnice, u okolini Valjeva nalaze se i sela Brezovice, Bukovica, Deguric, Košilje, Milicinica, Podbukovi, Pricevic, Stave, Suvodanje i Valjevska Kamenica.

Reka Gradac sa svojim pritokama predstavlja jedno od valjevskih cuda sa izletištima Livadica, Ploce, Anatem Kriva vrba, i posebnom atrakcijom Savinom vodenicom, poznatom po prvom srpskom vampiru. Tu su i Divcibare, poznata vazdušna banja na planini Maljen, i idealno mesto za odmor, rehabilitaciju i rekreaciju sa tradicijom od 100 godina. Brankovina, postojbina cuvene porodice Nenadovica i poznate pesnikinje Desanke Maksimovic, kao i brojni manastiri oko Valjeva su nešto što se nikako ne sme propustiti

 

Sremski Karlovci, grad u nacionalnom parku

Prepoznatljiv po tornjevima crkava i palatama, poznat po odlicnom vinu, nerazdvojan od imena Branka Radicevica, centar duhovnosti, zbog cega je stekao ime srpskog Siona, sve je veci magnet za turiste željne lepote i mira.

Na severoistoku Srema, na ustalasalim zelenim obroncima Fruške gore a na obali Dunava, nalazi se ovo mesto koje spada medu najlepše male gradove jugoistocne Evrope. Tu su se srele i poljubile dve evropske kulture – zapadna i istocna. Taj spoj je i danas vidljiv i uzbudljiv. Zato vam, kad se nadete na trgu okruženi velelepnim gradevinama, srce zaigra, jer sticete utisak da ste u prebogatom muzeju pod „kapom“ neba, i to u vreme dacke ekskurzije, jer srecete samo mlade i lepe gimnazijalce i ucenike Bogoslovije. Odrasli rade u desetak kilometara udaljenom Novom Sadu, Zrenjaninu ili u Sremskoj Mitrovici, jer u „gradu muzeju“, koji sa svojih 8.800 stanovnika nema cak ni status grada, posla ima samo za njih 800.

Oko Karlovaca nema ni lake ni teške industrije, ni fabrika visokih, zacadavljenih dimnjaka koji bi „kadili“ vazduh... Niceg što bi zagadivalo ili ružilo okolinu, jer je grad na podrucju Nacionalnog parka Fruška gora i spomenik je kulture. Nema nekontrolisane gradnje, pa ne raste u visinu, kuce su stare, na jedan boj, porodicne, mnoge stilske, kao što je kuca Dimitrija Anastasijevica Sabova, bogataša i srpskog dobrotvora s titulom plemica, jedna od najlepših u stilu gradanskog baroka kod nas. Prepoznacete je po „cipki“ od kovanog gvožda i inicijalima vlasnika na prozorima.

Ti š ina koja se c uje

Kad posle uzavrelog Beograda, svega pedesetak kilometara udaljenog, ovde „cujete“ samo tišinu, jer kroz centar nema saobracaja a citavo mesto je zapravo u centru, shvatite pravo znacenje reci mir i spokoj, a pocinjete da razmišljate i o duhovnosti i tradiciji...

Pre svega tu je gimnazija, osnovana 1791. a sadašnji izgled, u novovizantijskom stilu, dobila je 1891. Pogled nam se „lepi“ za neobicnu žuto-crvenu fasadu koja docarava srednjovekovno crkveno graditeljstvo, a unutra lepota božja – hodnici poplocani mermerom, na vratima živopisni vitraži... Privuceni skladnom pesmom na latinskom, provirujemo kroz odškrinuta teška vrata cuvene Svecane sale – dacki hor vežbao je pod ukrašenim svodovima majstorski oslikane tavanice, medu uljanim slikama starih majstora. Cak su i peci stilske, jarkocrvene, austrougarski rad. Ali repertoar im nije samo klasican. U modernom aranžmanu izvode cak i „Rolingstonse“, pop i soul muziku, kaže nam Biserka Nenadovic, profesorka biologije, kojoj je muzika davnašnji hobi, pa tako vec pet godina vodi hor.

Svratili smo i u školsku biblioteku, najstariju kod nas, u kojoj se, u zastakljenim policama, medu 18.000 knjiga, nalaze i fototipsko izdanje „Miroslavljevog jevandelja”, prva izdanja dela Dositeja Obradovica, Vuka Karadžica, Branka Radicevica, karlovackog daka i uz Zmaja našeg najpoznatijeg pesnika romanticara, koji je svet napustio ne docekavši 30. rodendan. Sahranjen je u šumi na Stražilovu, koje je voleo i opevao...

Uz gimnaziju, zacudo, postoji i starinska pekara u kojoj ne prave kroasane. Jutro je, mami miris hleba tek izvadenog iz furune, a zbog njegove reš korice i sredine meke kao duša odužio se red sve do Magistrata. Sa njegovog dugackog balkona, pod grbom grada, 1. maja 1848. proglašeno je Srpsko vojvodstvo. U zgradi je sada opština, a nešto više o gradu želeli smo da cujemo od njenog domacina Milenka Filipovica, opštinskog predsednika, koji poznaje Karlovce u dušu, jer je tu roden, kao i svi njegovi preci, 350 godina unazad.

Ni lepota ne poma ž e uvek

Cujemo da uprkos lepoti i duhovnom znacaju mesto spada u nerazvijene opštine. Turizam nije dovoljno jak da pokrije sve potrebe, iako je grad sve poseceniji. U vreme kad je negovao bliske veze sa Gracom, Trstom, Becom, Temišvarom, imao je istorijsku priliku da bude naš Hajdelberg, grad kulture i obrazovanja, sada je realnije ocekivati da postane centar kongresnog turizma.

Filipovic s ponosom nabraja u cemu je sve grad bio prvi – sem gimnazije, bila je to i Bogoslovija, druga po starini u pravoslavlju, pa prvo sokolsko i lovacko društvo, prvi casopis, tu je održana i prva pozorišna predstava – a sada nema ni bioskop!

– Ono što imamo, moramo sacuvati za vreme kada ce biti prestižno živeti u ovom gradu. Ni našim precima nije bilo lako da sacuvaju srpstvo u vreme Austrougarske monarhije pod cijom su vlašcu bili, pa su uz malo mudrosti i mnogo odricanja u tome uspeli – zakljucuje ipak optimisticki.

Pozdravljamo se i žurimo u Sabornu crkvu – u sadašnjem izdanju završenu 1762, sa dva velika zvonika i malim izmedu njih, cuvenu po lepoti ikonostasa koji su oslikali Teodor Kracun i Jakov Orfelin. Krasi je i 11 uljanih slika Paje Jovanovica. Katolicka crkva Presvetog trojstva je malo dalje, nekad je imala tri oltara a sada dva i lepo ukrašene orgulje sa jednim manualom.

U centru je još jedna pravoslavna crkva, Donja, u kojoj je 1784. zavladicen Petar Petrovic Njegoš. U porti je, nedugo po izgradnji crkve, posaden platan, sada orijaš, koji krošnjom natkriljuje krov a korenjem podiže temelje hrama. Zasad je rezultat njihovog opasnog „zagrljaja“, koji prelazi u rvanje, nerešen.

Patrijaršijski dvor, sa kamenim lavovima pred širokim ulazom, Milan Kašanin je smatrao jednom od najlepših palata u Vojvodini a malo ko se sa njim ne bi složio. Sagradena je 1894. u kombinaciji baroknog i pseudorenesansnog stila, po projektu cuvenog arhitekte Vladimira Nikolica. Ikonostas kapele u Patrijaršijskom dvoru delo je Uroša Predica. U Riznici, otvorenoj i za posetioce, cuvaju se bogoslužbeni predmeti medu kojima su i prestoni krstovi od drveta, optoceni zlatom i ukrašeni draguljima, prava remek-dela. Danas je Dvor sedište eparhije episkopa sremskog.

Dve devojke kraj „ C etiri lava”

Pored cesme „Cetiri lava” slikaju se devojke. Sagradena je od crvenog mermera 1799. kada je sa ceratskog brega izvorska voda dovedena u grad, a ima i „sestre“, svaku sa imenom i patronom, koje žubore u svim delovima grada. Iza ove na trgu je istoimena kafanica izuzetno prijatnog štimunga, u kojoj se uz tamburice i dobro vino možete pocastiti specijalitetima domace kuhinje, što prija uvek, a pogotovo zimi, kad je unutra toplo, a napolju „zagudi“ vetar. Malo je cudno, ali i zanimljivo da u ovom gradu, sem svima poznate košave i severca, duvaju i neki samo njihovi vetrovi – stražilovac, gornjak, donjak i gorski vetar! Vetric ce vam zujati oko ušiju i ako se popnete na bilo koji od tri brega iznad Sremskih Karlovaca, ali cete svakako uživati u divnom pogledu na grad i Dunav. Leti je na dunavskim adama i pešcanim plažama prava milina, a ko voli ribu, vino i muziku, može da uživa citave godine, jer je cardi i kafanica na njegovim obalama koliko ti duša hoce. Tako sa hrane za dušu predosmo na onu drugu, ali – važno je da ima i jedne i druge...

Ime i istorija grada

Mesto se prvi put pominje kao tvrdava Karom još pre Kosovskog boja – 1308. Pripadalo je raznim plemickim porodicama, a do 1521. porodici Batori, kada ga je turski vojskovoda Bali-beg osvojio i tvrdavu srušio. Mesto je 170 godina bilo deo turske imperije. Slovensko ime Karlovci prvi put je zabeleženo u putopisu Antuna Vrancica iz 1533. godine.

Najznacajnije poglavlje u istoriji Sremskih Karlovaca je 18. vek, kada su postali centar javnog, politickog, prosvetnog i umetnickog života vojvodanskih Srba.

Po završetku Prvog svetskog rata Karlovci su ušli u sastav Države Srba, Hrvata i Slovenaca.

Za okruglim stolom, prvi put

Na bregu nad Karlovcima, gde se danas nalazi Kapela Gospe od mira, u maloj drvenoj baraci, posle 72 dana pregovaranja, 1699. je potpisan mir, kasnije nazvan Karlovacki, koji je gradu obezbedio mesto u svim citankama sveta. Karlovackim mirom je okoncan Veliki becki rat (1683–1699) i prekrojena karta Evrope. Prvi put u istoriji diplomatije, predstavnici zaracenih strana pregovarali su, radi ravnopravnosti, za okruglim stolom a iz istih razloga je baraka imala i cetiri ulaza, kako bi svi predstavnici velikih sila ulazili istovremeno. Sa jedne strane bile su to Austrija, Poljska i Venecija, a sa druge Turska. Posrednici su bile Engleska i Holandija. Na tom mestu franjevci su kasnije izgradili kapelu koja se upravo renovira od temelja pa do bakarnog krova, koji se vec presijava na suncu.

Fru š tuk i c a š a bermeta

Vina koja su proslavila Karlovce su desertni ausbruh i bermet, suvo aperitivno, kojem se dodaju pelin, anis, cimet... Za njima ne zaostaje ni rizling, a u Becu i danas postoji zašticeno ime ružice pod nazivom „Karlovci tovajn”. Lozu je u rimsko doba u ove krajeve doneo Marko Aurelije Prob. Od vina se vekovima živelo lepo, pa tokom 18. veka i sve do sredine 19. na poljima oko Karlovaca, sem vinove loze, nije bilo nijednog pod žitaricama. Vina su putovala i dalje od Beca, po Ceškoj, Poljskoj, Švajcarskoj, Moldaviji i Belgiji... Bila su u vinskim kartama prekookeanskih brodova, pa i na „Titaniku“. Svi putopisci su ih spominjali uzdišuci za njima. Tesla je cenio bermet, smatrajuci da podstice intelektualne sposobnosti, dok mnogi veruju da ova vina sem ocaravajuceg ukusa i arome imaju i afrodizijacku moc.

Turisti mogu da biraju u kojoj ce od brojnih vinarija da ih degustiraju. Vinarija „Kiš”,koja postoji još od 1830, jedna je od najzaslužnijih za promociju crnog bermeta a proizvodii rajnskiiitalijanskirizling, merlo, šardone, i belibermet.U kuci porodice Živanovic, sem u vinu, rakiji i „sremackom fruštuku”, može se uživati i u degustaciji meda, ali i u poseti neobicnom porodicnom Muzeju pcelarstva, osnovanom na temelju spomen-zbirke koju je prikupio Jovan Živanovic (1814–1916), zacetnik modernog pcelarstva kod nas